Ағымдағы жылдың 5 желтоқсанында «Астана» халықаралық қаржы орталығының алаңында өткен QazaqIndependent Directors қауымдастығының «Болашақтың директорлар кеңесі» форсайт-сессиясы аясында Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау жөніндегі уәкілі Қанат Нұров корпоративтік басқаруды реформалаудың жүйелі көзқарасын ұсынып, бизнесті қорғауға кедергі келтіріп отырған институционалдық және құқықтық «бұрмалаушылықтарға» ерекше назар аударды.

Өз сөзінде Бизнес-омбудсмен корпоративтік басқарудағы институционалдылық пен мүліктік оқшаулану қағидаттарының бұзылуына байланысты шешілмеген базалық мәселелерді көтерді. Оның пікірінше, шектеулі жауапкершілік қағидатының жүйелі түрде сақталмауы елеулі тәуекелдердің қалыптасуына алып келеді.

 Атап айтқанда, Қазақстанда іс жүзінде менеджмент пен Директорлар кеңесі арасындағы қылмыстық байланыс дәлелденбеген жағдайда да, түпкі бенефициарларды менеджменттің әрекеттері үшін жауапкершілікке тарту фактілері жиі кездеседі.

Сонымен қатар бас компаниялардың басқару органдарының еншілес және немере құрылымдардың Директорлар кеңесі мен менеджментін қалыптастыру үдерісіне араласу тәжірибесі әлі де сақталуда.

 Жеке түрде Жалпы акционерлер жиналысы, Директорлар кеңесі және атқарушы орган арасындағы жауапкершілік теңгерімсіздігіне ерекше назар аударылды. Бизнес-омбудсмен қолданыстағы модельде жедел басқарушылық шешімдер үшін менеджмент жеке заңдық жауапкершілік көтеретінін, ал іс жүзінде шешім қабылдау көбіне компанияның бас директорының (СЕО) сенімхатынсыз компания атынан өкілдік ету өкілеттігі жоқ Директорлар кеңесі тарапынан жүзеге асырылатынын атап өтті.

«Атқарушылық сипаттағы жеке лауазымдық шешімдер үшін фидуциарлық жауапкершілікті таза түрде тек менеджмент қана көтереді, өйткені компанияны заңды тұлға ретінде таныстыра алатын жалғыз орган – осы менеджмент. Жауапкершілік менеджментте сақтала отырып, жедел функцияларды Директорлар кеңесіне беру корпоративтік қағидаттардың бұзылуы болып табылады», – деп атап өтті Қанат Нұров.

Корпоративтік басқарудағы негізгі мәселелердің қатарында тәуелсіз директорлардың формалды тәуелсіздігі де атап өтілді. Бизнес-омбудсменнің пікірінше, тәуелсіз директорлар тек миноритарлық акционерлер тарапынан ғана сайланып және кері шақырылған жағдайда ғана шын мәнінде тәуелсіз деп саналуы мүмкін. Кез келген өзге араласу олардың тәуелсіздігі қағидатына қайшы келіп, тәуелсіз директор қамтамасыз етуі тиіс жария бақылау функциясын «әлсіретеді».

 Осыған байланысты Қанат Нұров уәкілетті мемлекеттік органдарға тиісті өтініштер жолданғанын хабарлап, анықталған мәселелерді жүйелі түрде шешу мақсатында Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің жұмыс тобын құру жөніндегі бастамасын оң бағалады.

Қорытындылай келе, Бизнес-омбудсмен корпоративтік басқару стандарттарын декларативті түрде енгізуден олардың нақты сақталуына көшу үшін азаматтық және корпоративтік заңнаманы өзгерту қажеттігін атап өтті.

Сондай-ақ ол «Атамекен» ҰКП жанындағы Корпоративтік басқару жөніндегі ұлттық кеңестің жұмысын жандандыруды және корпоративтік басқаруды реттеу функциясын Ұлттық экономика министрлігінен қаржы реттеушісінің пайдасына қайта бөлуді қолдайтынын білдірді. 

Сөз сөйлеуге сілтемесі:
https://ombudsmanbiz.kz

Бейне сілтемесі:
https://www.youtube.com