2026 жылғы 22 сәуірде ҚР «Атамекен» ҰКП Президиумы жанындағы жаңартылған Ұлттық корпоративтік басқару кеңесінің (ҰКБК) алғашқы отырысы өтті.

Кездесудің негізгі тақырыптары ҰКБК жұмысының қайта жандануы болды, себебі корпоративтік басқарудың менеджментті бақылауда барлық акционерлердің мүдделерін сақтау құралы ретіндегі әлеуеті елдің экономикалық дамуы мен инвестициялық тартымдылығын арттыруда әлі толық іске асырылған жоқ, ал үздік халықаралық тәжірибелер әлі енгізілмеген.

IMD жаһандық бәсекеге қабілеттілік рейтингінің деректеріне сәйкес, 2025 жылы Қазақстан Corporate Boards көрсеткіші бойынша 69 елдің ішінде 2024 жылғы 34-орыннан 28-орынға төмендеді. Стратегиялық мақсат ретінде орта мерзімді перспективада топ-20-ға кіру, кейін топ-10 позициялары үшін бәсекелесу белгіленді.

Осыған байланысты нақты нәтижелерге басымдық бере отырып, ҰКБК қызметін қайта іске қосу туралы шешім қабылданды. Басым бағыттардың қатарында корпоративтік басқару стандарттарын жаңарту, «comply or explain» қағидатын енгізу, акционерлік қоғамдардағы тәжірибелерге жыл сайын мониторинг жүргізу, ұлттық шолу дайындау бар.

Талқылау аясында Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау жөніндегі уәкіл Қанат Нұров корпоративтік заңнаманы жүйелі түрде өзгерту қажеттігін атап өтті. Бұл ретте Азаматтық кодекстің нормаларын және акционерлік қоғамдар туралы заңнаманы жаңарту мәселелері қозғалды.

 Ол бұған дейін Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі, Әділет министрлігі және Ұлттық экономика министрлігі мекенжайына жолданған ұсыныстар туралы айтты. Атап айтқанда, ішкі бақылау жүйесін нақты ажырату және корпоративтік органдардың басқару деңгейлері бойынша өкілеттіктерін айқындау ұсынылған. Директорлар кеңесі бақылаушы орган ретінде және жалғыз басқару органы емес, атқарушы корпоративтік орган (басқарма) – сенімхатсыз корпорация атынан әрекет ету құқығына ие жалғыз басқару органы, акционерлердің жалпы жиналысы – жай ғана жоғары орган емес, басқарудың ең жоғары органы ретінде айқындалуы тиіс.

Сондай-ақ тәуелсіз директорлар институтына ерекше назар аударылды. Бизнес-омбудсменнің пікірінше, оларды сайлау тек миноритарлық акционерлер арқылы кумулятивтік дауыс беру жолымен жүзеге асырылуы қажет. Себебі қазіргі тәжірибе мажоритарлық акционерлерге оларды тағайындау мен қызметтен босатуды іс жүзінде бақылауға мүмкіндік береді, бұл олардың тәуелсіздігі қағидатын жоққа шығарады.

Сондай-ақ корпорациялардың түпкілікті бенефициарлары ретінде акционерлердің шектеулі жауапкершілігінің іргелі қағидаттары, сондай-ақ корпорация мүлкінің оқшаулығы мәселелері қозғалды. Бұл қағидаттар кей жағдайда реттеуші органдардың нормативтік-құқықтық актілерімен бұзылып отырғаны атап өтілді.

Қанат Нұров Ұлттық корпоративтік басқару кеңесіне (ҰКБК) корпоративтік заңнаманы реформалау мәселелерін басым бағыттардың қатарына енгізуді ұсынды. Оның айтуынша, Бизнес-омбудсмен, Ұлттық корпоративтік басқару кеңесі және «Атамекен» ҰКП күш-жігерін біріктіру квазимемлекеттік сектордағы корпоративтік басқару органдарының өктемдігін едәуір қысқартуға және жалпы корпоративтік басқару жүйесінің тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. 

Хат пен бейнежазбаға сілтемелер:

https://ombudsmanbiz.kz/details/ndownload.php?fn=112&lang=rus 

https://www.youtube.com/watch?v=YsW_BuPmBC0