Қазақстан кәсіпкерлерінің құқықтарын қорғау жөніндегі уәкілдің блогы Сіздердің маған тікелей шығуға мүмкіндіктеріңіз болуы үшін құрылды және де ол біздің арамызда сындарлы сұхбаттастық орнауына ықпал етеді деп сенемін - ойларыңызды жазыңыздар, пікір бөлісіңіздер, ұсыныс жасаңыздар. Мен сіздердің барлық пікірлеріңізді міндетті түрде оқимын.
27.01.2026
Жоғарғы Сот Төрағасына Жупқазиев М.Д.-ның өтініші бойынша кассациялық шағымды қайтарудың заңдылығын тексеру туралы (27.01.2026)
Қазақстан Республикасы
Жоғарғы Сотының төрағасы
А.А. Мерғалиевке
М.Д. Жупказиевтің өтініші бойынша кассациялық шағымды қайтарудың заңдылығын тексеру туралы
Құрметті Асламбек Амангелдіұлы
Қылмыстық-процестік заңнаманың нормаларының заңдылығын қамтамасыз ету және біркелкі қолдану мәселелеріне аударған назарыңыз үшін алғыс білдіреміз.
Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау жөніндегі уәкілдің атына М.Д. Жупказиевтен өтініш келіп түсті. Аталған өтініште өтініш беруші оның кассациялық шағымын кассациялық сатыдағы сот мәні бойынша қарамай, қайтарғанын хабарлайды.
Ұсынылған материалдарды зерделеу барысында төмендегідей нақты және құқықтық мән-жайлар анықталды.
2023 жылғы 5 қазанда М.Д. Жупказиевке қатысты қылмыстық іс бойынша апелляциялық үкім шығарылған.
2024 жылғы 22 шілдеде Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының судьясы кассациялық өтінішті іспен бірге кассациялық сатыдағы сот отырысында қарауға беру туралы бас тарту жөнінде қаулы қабылдаған.
Аталған шешім қабылданған кезде Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 489-бабының сол уақыттағы редакциясы қолданылған, онда бірінші бөлігінің 6-тармағы көзделіп, бұрын кассациялық қарауға беруден бас тарту туралы шешім болған жағдайда кассациялық өтінішті қайтаруға жол берілген.
2025 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстан Республикасының 2024 жылғы 21 қарашадағы № 136-VIII Заңымен енгізілген өзгерістер күшіне еніп, Қазақстан Республикасы ҚПК-нің 489-бабы жаңа редакцияда жазылды және 489-баптың бірінші бөлігінің 6-тармағы алынып тасталды.
Аталған күннен бастап кассациялық шағымды қайтарудың негіздері жабық әрі түпкілікті ретінде белгіленді.
2025 жылғы 18 шілдеде, яғни ҚПК-нің 489-бабының жаңа редакциясы күшіне енгеннен кейін, М.Д. Жупказиев жаңадан құрылған кассациялық сотқа кассациялық шағыммен жүгінген.
2025 жылғы 30 желтоқсанда М.Д. Жупказиевтің кассациялық шағымы кассациялық сот судьясының хатымен мәні бойынша қаралмай, кассациялық шағымдану құқығы бұрын іске асырылған және кассациялық шағымдану мүмкіндігі таусылған деген уәжбен қайтарылған.
Алайда 2025 жылғы 1 шілдеден бастап қолданыстағы Қазақстан Республикасы ҚПК-нің 489-бабының редакциясында бұрын кассациялық қарауға беруден бас тарту туралы шешімнің болуына байланысты кассациялық шағымды қайтару үшін негіз көзделмеген.
Кассациялық шағымды қайтаруға 489-баптың бірінші бөлігінде тікелей көрсетілген негіздер бойынша ғана жол беріледі және ол кассациялық шағымдану құқығын іске асыру немесе оның таусылуы уәжін қамтымайды.
Осылайша, М.Д. Жупказиевтің кассациялық шағымы қайтарылған сәтте:
- қылмыстық-процестік заңнамада бұрын кассациялық қарауға беруден бас тарту туралы шешімнің болуына байланысты кассациялық шағымды қайтаруға жол беретін қолданыстағы норма болмаған;
- іс жүзінде күшін жойған норманың логикасы қолданылған;
- кассациялық шағым қылмыстық-процестік заңнамада көзделмеген негіз бойынша қайтарылған.
Уәкілдің пікірінше, аталған мән-жайлар Қазақстан Республикасы ҚПК-нің 5-бабының талаптарына сәйкес келмейді, оған сәйкес қылмыстық сот ісін жүргізу процессуалдық шешім қабылданған уақытта қолданыста болған қылмыстық-процестік заңға сәйкес жүзеге асырылады.
Сонымен қатар, Құқықтық статистика және арнайы есепке алу органдарының порталының (qamqor.gov.kz) деректеріне сәйкес, 2025 жылға арналған № 6К «Қылмыстық істерді қарау бойынша кассациялық сатыдағы соттың жұмысы туралы есеп» нысанында:
түскен кассациялық шағымдар — 4044;
түскен наразылықтар — 94;
қайтарылған кассациялық шағымдар — 2270;
есепті кезең соңындағы қаралмаған кассациялық шағымдар мен наразылықтардың қалдығы — 988 деп көрсетілген.
Келтірілген деректер кассациялық шағымдардың едәуір бөлігінің мәні бойынша қаралмай қайтарылатынын көрсетеді, бұл Қазақстан Республикасы ҚПК-нің 489-бабын құқықтық реттеу өзгерген жағдайда аталған норманы кассациялық сатыдағы соттарда біркелкі қолдану мәселесінің өзектілігін арттырады, соның ішінде М.Д. Жупказиевтің ісіне ұқсас мән-жайлар бойынша да.
Осыған байланысты:
- баяндалған мән-жайларды Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының құзыреті шегінде қарауды;
- Қазақстан Республикасы ҚПК-нің 489-бабының қолданыстағы редакциясын ескере отырып, М.Д. Жупказиевтің кассациялық шағымын қайтарудың құқыққа сәйкестігіне баға беруді;
- негіздер болған жағдайда, Қазақстан Республикасы ҚПК-нің 489-бабын біркелкі қолдануды қамтамасыз ету мақсатында түсіндірмелер (сот практикасын қорыту) қалыптастыру мәселесін қарауды;
- қарау нәтижелері туралы Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау жөніндегі уәкілді хабардар етуді сұраймыз.
Қосымша:
- М.Д. Жупказиевтің өтініші — 5 п.;
- Кассациялық соттың жауабы — 2 п.;
- 2025 жылға арналған қылмыстық істерді қарау бойынша кассациялық сатыдағы соттың жұмысы туралы есеп;
- Бірінші және апелляциялық сатыдағы сот актілері.
Құрметпен,
Қазақстан кәсіпкерлерінің
құқықтарын қорғау жөніндегі уәкіл
Қ. Нұров
Файлды жүктеп алу:
