Қазақстан Республикасының
Бас Прокуроры
Б.Н. Асыловқа 

Құрметті Берік Ноғайұлы! 

Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының дәстүрлі түрде заңдылықты қамтамасыз ету, азаматтар мен кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау мәселелеріне көңіл бөлгені үшін шын жүректен құрмет пен ризашылығымды білдіремін. Біз құқықтың үстемдігін қамтамасыз ету бойынша сындарлы өзара іс-қимыл мен бірлескен жұмысты жоғары бағалаймыз. Сонымен бірге, прокуратураның жекелеген органдары мен тергеу органдарының іс-әрекеттері осы жағдайда елеулі алаңдаушылық туғызады және құқықтық тұрақтылық пен кәсіпкерлік құқықтарды қорғауға қауіп төндіреді.

«Perfect Capital Group Ltd» жеке компаниясының бас директоры, Қазақстан Республикасындағы Солтүстік Македония Республикасының Құрметті консулы және «Параүстел теннисі федерациясы» РҚБ Президенті С.А. Мұқшаевты қылмыстық қудалау алаңдаушылық туғызады, оның айтуынша, қылмыстық қудалауға оған тиесілі «Башенкөл» мұнай кен орнына жер қойнауын пайдалану құқығын рейдерлік басып алу мақсатында бастамашылық жасалған. Барлық айыптаулар, өтініш беруші атап өткендей, қасақана негізсіз және заңды негізі жоқ.

2023 жылғы 23 маусымда Алматы қаласы Медеу ауданының полиция басқармасы ҚР ҚК 190-бабы бойынша № 237517031001142 қылмыстық істі (алаяқтық) «Premium Services» ЖШС мен «Nobel Resources Group» ЖШС арасында жасалған 2022 жылғы 17 қазандағы инвестициялық шарт негізінде тіркегені анықталды. Бұл ретте С.А. Мұқшаев осы Шарттың тарапы емес және оған қатысы жоқ.

Ұсынылған материалдарға сәйкес, 2022 жылғы маусымда «Қазақстан Халық Банкі» АҚ арқылы С.А. Мұқшаев азамат А.Т. Шұбайға таныстырылды, ол «Фирма Ада Ойл» ЖШС сатып алғаны туралы біліп, Мұқшаевқа «Башенкөл» кен орнына жер қойнауын пайдалану құқығын ағасы директоры болып табылатын «Nobel Resources Group» ЖШС компаниясына 62 млн АҚШ долларына сатуды ұсынды.

Келіссөздер нәтижесінде 2022 жылғы 15 қыркүйекте «Perfect Capital Group Ltd» жеке компаниясы мен «Nobel Resources Group» ЖШС арасында құпиялылық туралы келісімге қол қойылды, барлық қажетті құжаттар ұсынылды және «Ада Ойл Фирмасы» ЖШС-не 75% қатысу үлесіне ие «Рerfect Capital Group Ltd» жеке компаниясының 100% акциясын сатып алуға дайындау мақсатында аудит жүргізілді.

2022 жылғы 6 қазанда тараптар акцияларды сатып алу-сатудың алдын ала шартын жасасты, оған сәйкес «Nobel Resources Group» ЖШС міндеттемелерді орындамаған жағдайда соманың 50% ұстап қалу шартымен 7 млн АҚШ доллары мөлшерінде алдын ала төлем жасауға міндеттенді. Алдын ала төлем 2022 жылдың қазан айында С.А. Мұқшаевтың жеке шотына аударылды. Негізгі шартқа бір ай ішінде қол қойылуы керек еді. Сатып алушы бұрын берілген кепілдердің орнына банкке кепілдеме беруге де міндеттенді.

Негізгі шартқа қол қою «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ның кепіл беруге қатысты талаптарына байланысты болған жоқ. 2023 жылдың ақпан айынан бастап «Nobel Resources Group» ЖШС іс жүзінде мәмілені аяқтаудан жалтарған. Тергеушінің кабинетіне жеке сапары барысында өтініш беруші 2022 жылғы 7 қазанда «Nobel Resources Group» ЖШС «Рremium Services» ЖШС-мен инвестициялық шарт жасасқанын, оған С.А. Мұқшаевтың ешқандай қатысы жоқ екенін білді. Кейіннен «Premium Services» ЖШС құқық қорғау органдарына алаяқтық жасау туралы көрінеу жалған арызбен жүгінді, бұл заңды мәміленің бұзылуына әкеп соқтырды және С.А. Мұқшаевтың компаниясын рейдерлік басып алу әрекетіне жағдай жасады.

«Nobel Resources Group» ЖШС-нің міндеттемелерді орындау үшін өзіндік қаржы қаражаты болмағаны анықталды, ал болжамды инвестициялар тек «Рremium services» ЖШС-нен түсуге тиіс болды. Инвестициялық шарттың талаптарына сәйкес, инвестициялардың қалдығы 2023 жылдың 1 шілдесіне дейін берілуі керек еді, бірақ іс жүзінде соманың аз ғана бөлігі аударылды, содан кейін қылмыстық іс қозғалды.

Аталған тұлғалардың іс-әрекеттерінің нәтижесінде «Nobel Resources Group» ЖШС мәмілені аяқтай алмады, ал сотқа дейінгі тергеу органдары С.А.Мұқшаевқа және оның отбасы мүшелеріне қысым көрсете бастады. Бұл ретте өтініш берушіге және оның жақын адамдарына қылмыстық қудалауды тоқтатудың орнына компанияны беру туралы ұсыныстар түсті. «Premium Services» ЖШС-нің қаржылық мүмкіндіктеріне экономикалық сараптама жүргізу туралы қорғау өтінішін тергеуші тиісті уәждемесіз қабылдамады.

Қазіргі уақытта С.А. Мұқшаевтың отбасы мүшелеріне қатысты банктік шоттар мен мүлікті бұғаттау түріндегі шаралар қолданылды, ал кәсіпкердің өзі оның Қазақстан Республикасынан тыс жерде емделіп жатқанын растайтын медициналық құжаттардың болуына және оның тергеушіге шақырмауына қарамастан халықаралық іздестіруге жарияланды.

ҚР ҚПК 179-бабы 1-бөлігінің 2 және 5-тармақшаларына сәйкес мұндай өтініштерді тіркеуге жол берілмейді, өйткені олар азаматтық-құқықтық қатынастардан туындайды. Қылмыстық іс қозғалған кезде тараптар арасында нотариустың 2023 жылғы 19 мамырдағы № 3049 атқарушылық жазбасы бойынша берешекті өндіріп алу туралы азаматтық-құқықтық дау қаралды. Инвестициялық шарт жарамсыз, ойдан шығарылған немесе жалған деп танылған жоқ.

2023 жылғы 29 қарашада Алматы қаласы прокурорының орынбасары Н.Ж.Ауғанбаев қылмыс құрамының болмауына байланысты қылмыстық істі тоқтату туралы қаулы қабылдады. Алматы қалалық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы 2024 жылғы 20 наурыздағы осы қаулыны заңды деп растады, ал «Premium Services» ЖШС-нің алаяқтық жасау туралы өтініші СДТБТ-да заңсыз тіркелді.

Осыған қарамастан, 2025 жылғы 14 қаңтарда Алматы қаласы прокурорының орынбасары А.Ф. Шарипов жоғарыда аталған қаулының күшін жойып, ұлттық қауіпсіздік органдарының құзыретіне жатқызылған қылмыс белгілерінің болмауына қарамастан, Алматы қаласы ҰҚКД үшін істің тергелуін анықтады.

2025 жылғы 9 маусымда материалдар С.А. Мұқшаевқа қарсы № 257500041000055 жеке қылмыстық іске негізсіз бөлінді.

2025 жылғы 28 тамызда Алматы қалалық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы С.А. Мұқшаев пен «Nobel Resources Group» ЖШС арасында тек қана азаматтық-құқықтық дау орын алғанын анықтады.

Заңды күшіне енген сот актілеріне қарамастан, 2025 жылғы 22 қыркүйекте Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық тергеу соты ҚР ҚПК-нің 9, 24, 29, 148 және 472-баптарының, сондай-ақ Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактінің 9 және 14-баптарының ережелерін бұза отырып, С.А. Мұқшаевқа қатысты қамауда ұстау түріндегі бұлтартпау шарасын сырттай тағайындады.

Мемлекет басшысы Қ.К. Тоқаев еліміздің экономикалық дамуының негізі ретінде заңды кәсіпкерлік қызметке араласуға жол бермеу және бизнесті қорғау қажеттігін бірнеше рет атап өтті.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде:

1. Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының қызметкерлері қатарынан жедел-тергеу тобын құруды.
2. № 237517031001142 және № 257500041000055 қылмыстық істерді тіркеудің, қайта бастаудың және тергеудің заңдылығына жан-жақты прокурорлық тексеру жүргізуді.
3. Прокуратура және сотқа дейінгі тергеу органдары лауазымды адамдарының іс-әрекеттеріне құқықтық баға беруді.
4. Кәсіпкердің бұзылған құқықтарын қалпына келтіруге және заңсыз қылмыстық қудалауды тоқтатуға бағытталған прокурорлық ден қою шараларын қабылдауды сұраймын.

Нәтижелер туралы заңда белгіленген тәртіппен хабарлауды сұраймын. 

Қосымшалар: С.А. Мұқшаевтың өтініші; өзге де растайтын құжаттар. 

Құрметпен,
Қ. Нұров